Zabytki


    

     Pierwszym i najbardziej charakterystycznym zabytkiem Krynek jest układ przestrzenny z XVIII wieku zaprojektowany przez Antoniego Tyzenhauza po pożarach Krynek w 1775 r. Składa się z szeciobocznego rynku i dwunastu promieniście wybiegających ulic.


2. Kościół pod wezwaniem św. Anny

Murowana świątynia została wybudowana w 1913 roku na miejscu wcześniejszego, drewnianego kościółka. Autorem projektu był jeden z ówczesnych najwybitniejszych architektów - Stefan Szyller (autor m.in. mostu i wiaduktu Poniatowskiego w Warszawie). Kościół zbudowany został w stylu neogotyckim. Barokowe wyposażenie wnętrza świątyni pochodzi z XVII i XVIII wieku i zostało cześciowo przeniesione z rozebranego obiektu drewnianego. Dwie strzeliste wieże, podłużne witrażowe okna, trzy dębowe ołtarze oraz 15 – głosowe organy nadają niezwykły charakter tej świątyni.




3. Dzwonnica przy kościele św. Anny

Powstała pod koniec XIXw. Ma ona kształt bramy i została wzniesiona w stylu neogotyckim. W swoim wnętrzu mieści trzy dzwony o imionach: św. Józef, św. Anna i św. Teresa. Wybudowana została przez ks. Jana Kiersnowskiego.








4. Drewniana plebania z naczułkowym dachem z 1912 roku ( przy ul. Nowej )








 


5. Cerkiew prawosławna pw. Narodzenia NMP

Według przekazów historycznych pierwsza cerkiew w Krynkach została wybudowana na początku XVI wieku. W 1804 roku drewniana cerkiew Narodzenia Najświetszej Marii Panny spłonęła wraz z całym wyposażeniem i dokumentami.Odbudowaną w 1828 roku cerkiew drewnianą postanowiono w roku 1864 zamienić na murowaną. Powstała budowla w stylu eklektycznym, z przewagą elementów neoromańskich w połączeniu z bizantyjskimi, charakterystycznym dla architektury tego okresu. Wybudowana została przez ks. Grzegorza Proniewskiego.

W 1914 roku Niemcy zamienili świątynię w magazyn wojskowy, na szczęście dzięki staraniom parafian, niedługo po tym przywrócono porządek w cerkwi, która służy kryńskim parafianom do dziś.


6. Drewniana kaplica św. Antoniego z 1872 roku na cmentarzu prawosławnym.









 

 

 

7. Pamiątki po Żydach Kryńskich


Najmłodsza bożnica -"Kaukaski Beth Midrasz". Nazwa pochodzi od biednej żydowskiej dzielnicy "Kaukaz" (z Kaukazu sprowadzano skóry do miejscowej garbarni). Obiekt został wzniesiony w I połowie XIX wieku. Jest to obiekt murowany, dwukondygnacyjny, z czterospadowym dachem. Okna z półkolistymi zwieńczeniami rozmieszczono nieregularnie. Budynek posiada ozdobny fryz i gzymsy. Zniszczona podczas II wojny światowej. W 1955 roku została odremontowana i zaadaptowana na kino ("Krokus"). Podczas przebudowy zniesiono konstrukcję bimy i zamurowano otwory babińców. Całkowita kubatura obiektu wynosiła 1 536 m2. Obecnie mieści sie tu GOKiS.


Przy ulicy Czystej zachowała się "Bożnica Słonimskich Chasydów". Jest to obiekt ceglany, wzniesiony w II połowie XIX wieku. Dwukondygnacyjny budynek z półokrągłymi oknami i czterospadowym dachem. W części zachodniej przybudówka. Kiedyś mieściła się tu także szkoła religijna. W latach 80-tych XIX wieku została częściowo spalona, a następnie odbudowana. Dziś jest to niestety magazyn gospodarczy.


Cmentarz żydowski z okresu od XVII do XX w. Jeden z najstarszych zachowanych na Podlasiu zabytków po Żydach. Cmentarz "Beth Ha Kworet" składa się z "cmentarza starego" założonego na mocy przywileju króla Jana Kazimierza z 12 stycznia 1662 roku i "cmentarza nowego" (XIX / XX w.).

 

stan po zburzeniu
stan po zburzeniu

Ruiny Wielkiej Synagogi z 1756 r.

Wielka Synagoga wybudowana była w XVIII wieku, była to pierwsz bożnica drewniana w Krynkach. W jej pomieszczeniach w 1687 roku obradował Sejm Żydów Litewskich - WAAD. W porzaże Krynek, w 1754 roku główna bóżnica została spalona. Za konsenem ks. Zienkiewicza i biskupa wileńskiego w 1756 r. została erygowana nowa. Zbudowano ją w stylu klasycystycznym.  Obiekt był już murowany i otynkowany na rzucie prostokąta. Do jej budowy wykorzystano ciosy granitowo-narzutowych na zaprawie wapiennej. Z cegły wykonano jedynie glify i nadproża okienne.

stan przed wyburzeniem
stan przed wyburzeniem

Miejscowe przekazy mówią, iż podczas jej budowy wzniesiono kilkudziesięciometrowy drewniany chodnik, po którym wtaczano ogromne kamienie. Na przełomie XIX i XX wieku synagoga została wyremontowana i częściowo przebudowana. Posiadała podpiwniczenie i dwie kondygnacje jednonawowe z szerokimi przedsionkami i dwiema przybudówkami dla kobiet. Całkowita kubatura wynosiła 7 400 m2, ściany murowane, podobnie sklepione, wiązania dachów drewniane. Synagoga usytuowana była centralnie, na rogu ul. Garbarskiej i Zaułku Szkolnego, przy samym rynku. Podczas napięć strajkowych w 1905 r. , w gmachu bożnicy odbył się wiec, na którym wystąpili mówcy polscy i żydowscy wzywający wszystkich do porzucenia pracy.

1 lipca 1941 r. bóżnica w Krynkach została splądrowana i przemianowana na cele magazynowo-militarne. Używano jej jako warsztatu remontowego dla czołgów - z tego okresu pochodziła duża brama, wykuta w północnej ścianie sali modlitw oraz rozebrane częściowo babińce w części południowej. W 1944 r. została zburzona - jednak nie do końca. Przypuszcza się, że nie wszystkie ładunki uległy odpaleniu, bardziej prawdopodobne wydaje się, iż obiekt przetrwał dzięki swej potężnej konstrukcji.

Na podstawie ruin po 1944 r. można wnioskować, że obiekt nadawał się do rekonstrukcji. Jego mury były wykorzystane do produkcji filmowej. Istniały też plany zaadoptowania go na cele kulturalne. Niestety, w 1971 r. ówczesne władze podjęły decyzję o wysadzeniu obiektu motywując to groźbą zawalenia.


8. Pozostałości Zespołu Dworskiego park De Virionów (XVIII – XIX w.)


Park dworski - założenie ogrodowe z XVIII - XX wieku z ruinami budynku gospodarczego z XIX wieku w dawnym majątku de Virionów.


Atrakcja ta znajduje się w odległości 1500 m od ronda. Zmierzając w jej kierunku można po drodze zwiedzić kościół św. Anny. Spacer po parku to przyjemność wędrówki wśród starych, pięknych drzew, a w okolicach maja uprzyjemni nam go dodatkowo zapach bzów. W miejscu tym można zobaczyć pozostałości, a właściwie niestety już tylko ruiny dworku. Wśród alejek parku zostały utworzone specjalne miejsca przeznaczone na organizowanie ognisk. Sam park jest usytuowany blisko zalewu Kryńskiego, dlatego też spacer można przedłużyć o spędzenie czasu nad zalewem.